Eve Gelen Yeni Hayat

Mert, kapının önünde duran tasmanın ucuna baktı. Tasmanın diğer ucunda, kulaklarından biri dik, diğeri yana düşmüş küçük kahverengi bir köpek vardı.

Köpek arabadan indiğinden beri her şeyi kokluyordu. Apartmanın girişini, merdivenin ilk basamağını, Mert’in ayakkabısını, kapının kenarındaki saksıyı… Birkaç adım atıyor, sonra duruyor, başını kaldırıp Mert’e bakıyordu.

Mert’in aklından aynı anda onlarca düşünce geçti:

“Acaba korkuyor mu?”

“Eve girince ne yapacak?”

“Ya gece ağlarsa?”

“Ya ona iyi bakamazsam?”

Köpek birden burnunu Mert’in avucuna dayadı. Mert eğilip onu kucaklamak istedi ama durdu. Önce köpeğin çevreyi incelemesine izin verdi.

Çünkü yeni bir köpek eve yalnızca valiziyle gelmez. Kendi geçmişiyle, alışkanlıklarıyla, korkularıyla, enerjisiyle ve henüz kimsenin bilmediği ihtiyaçlarıyla gelir.

Siz onun hayatına hazır olduğunuzu düşünebilirsiniz. Köpeğiniz ise belki de ilk kez sizin evinizi, sesinizi ve kurallarınızı tanımaya çalışıyordur.

İlk gün bir sınav değildir

Yeni köpeğin eve geldiği ilk gün, her şeyin hemen yoluna girmesini beklemek kolaydır. Onun size bağlanmasını, evde rahatça dolaşmasını, adını öğrenmesini, tuvaletini doğru yere yapmasını ve gece sessizce uyumasını isteyebilirsiniz.

Bunların hepsi zaman alabilir.

Bazı köpekler yeni eve girer girmez merakla her yeri gezer. Bazıları koltuğun arkasına saklanır. Bazıları insanlara hemen yaklaşır, bazıları uzaktan izler. Bazıları uzun süre suskun kalır, bazıları heyecanla odadan odaya koşar.

Bu tepkilerden hiçbiri tek başına köpeğin karakterini kesin olarak göstermez. İlk günler, köpeğin gerçek kişiliğinden çok, değişime verdiği tepkiyi gösterebilir.

Eve yeni gelen bir köpek için her şey farklıdır:

Bu kadar değişikliğin içinde köpeğinizin biraz bocalaması normaldir. İlk hedef, ona bütün evi bir anda tanıtmak değil; güvenli, sakin ve anlaşılır bir başlangıç sunmaktır.

Eve gelmeden önce hazırlanacak alan

Köpeğiniz gelmeden önce evde ona ait bir alan belirleyin. Bu alan mutlaka büyük olmak zorunda değildir. Önemli olan köpeğin dinlenebileceği, suya ulaşabileceği ve gerektiğinde insan kalabalığından uzaklaşabileceği güvenli bir yer olmasıdır.

Bu alan:

Köpeğin alanını ceza yeri olarak kullanmayın. “Yaramazlık yaptın, yerine git” cümlesiyle ilişkilendirilen bir köşe, zamanla güvenli dinlenme alanı olmaktan çıkabilir.

Köpeğinizin oraya kendi isteğiyle gitmesini destekleyin. Yatağında dinlenirken onu rahatsız etmeyin. Çocuklara da bu alanın köpeğin özel bölgesi olduğunu öğretin. Köpek oraya çekildiğinde üzerine eğilmek, onu kucaklamak veya peşinden gitmek doğru değildir.

Güvenli alan, köpeği insanlardan uzaklaştırmak için değil, gerektiğinde nefes alabilmesi için vardır.

Evi köpeğin gözünden görmek

Evinizi bir yetişkin olarak yukarıdan görürsünüz. Köpeğiniz ise dünyayı burnuna ve göz hizasına daha yakın bir yerden keşfeder.

Bu nedenle eve köpek gelmeden önce kısa bir güvenlik turu yapın. Mümkünse yere çömelin ve odalara onun bakış açısından bakın.

Şunları kontrol edin:

Köpekler meraklarını ağızlarıyla da gösterebilir. Yeni eve gelen bir köpeğin eşyaları koklaması, yalaması veya ağzına alması şaşırtıcı değildir. Bu davranışların hepsini “inat” olarak yorumlamak yerine, çevreyi tanıma biçimi olduğunu düşünün.

Yine de güvenliği sağlamak sizin sorumluluğunuzdadır. Tehlikeli nesneleri ortadan kaldırmak, köpeğe sürekli “Hayır” demekten daha etkili ve daha sakindir.

Eve giriş nasıl olmalı?

Köpeğiniz eve geldiğinde bütün ailenin aynı anda üzerine yürümesi, sarılmaya çalışması ve onu çağırması heyecan verici görünebilir. Ancak yeni köpek için bu durum bunaltıcı olabilir.

Daha sakin bir başlangıç yapın.

Önce eve gireceği alanı hazırlayın. Tasmayı çıkarmadan kısa süre çevreyi koklamasına izin verin. İnsanlar tek tek ve yavaşça yaklaşsın. Köpek yaklaşmak istemiyorsa ona doğru eğilip el uzatmayın. Yere oturup kendi kararını vermesini bekleyebilirsiniz.

Çocuklar için bu beklemek zor olabilir. Onlara köpeğin yanına gitmeden önce durmayı, seslerini alçaltmayı ve köpeğin kendilerine yaklaşmasını beklemeyi öğretin.

Köpeğin yüzüne doğrudan eğilmek, onu kucaklamak veya başını okşamak bazı köpekleri rahatsız edebilir. İlk temasın süresini kısa tutun. Köpek uzaklaşırsa bu davranışı saygısızlık gibi görmeyin. Size alışması için alan istiyor olabilir.

İlk günlerde ziyaretçi sayısını sınırlamak da yararlı olabilir. Her gelen kişinin köpeği sevmesi gerekmez. Köpeğinizin evde güven duygusu oluşmadan önce fazla insan, ses ve temas sunmak onu daha da yorabilir.

Mama düzenini hemen değiştirmeyin

Yeni bir köpeğin daha önce hangi mamayı yediğini, günde kaç kez beslendiğini ve özel bir sağlık ihtiyacı olup olmadığını öğrenmeye çalışın. Mümkünse önceki bakım veren kişiden, barınaktan veya veteriner hekimden bilgi alın.

Köpeğinizin mamasını aniden değiştirmek bazı hayvanlarda sindirim sorunlarına yol açabilir. Mama değişikliği gerekiyorsa bunu nasıl ve ne kadar sürede yapacağınızı veteriner hekime danışın.

Mama kabını evin yoğun bir geçiş noktasına koymayın. Köpek yemek yerken üzerine eğilmek, kabına dokunmak veya onu rahatsız etmek güven sorunlarına yol açabilir. Özellikle evde çocuk varsa yemek sırasında köpeğe yaklaşmama kuralı konmalıdır.

Köpeğinizin mama yememesi de ilk günlerde görülebilir; ancak uzun süren iştahsızlık, kusma, ishal, belirgin halsizlik veya başka bir sağlık belirtisi varsa veteriner hekimle görüşün. Hayvanın yaşına ve sağlık durumuna göre aciliyet değişebilir.

İlk veteriner ziyareti

Yeni köpeğinizin sağlık geçmişini öğrenmek önemlidir. Aşılar, parazit uygulamaları, daha önce geçirdiği hastalıklar, kullandığı ilaçlar ve varsa özel beslenme ihtiyaçları hakkında elinizdeki belgeleri saklayın.

Yeni arkadaşınız için mümkün olan en kısa sürede veteriner muayenesi planlayın. Veteriner hekim, genel sağlık değerlendirmesi yapabilir; aşı, parazit kontrolü, beslenme, kısırlaştırma, diş bakımı ve günlük ihtiyaçlarla ilgili yaşına ve durumuna uygun öneriler sunabilir.

İlk randevuya giderken şu bilgileri not edin:

Veteriner ziyaretinden önce köpeğinizin taşıma ve yolculuk güvenliğini düşünün. Arabada serbest bırakmak yerine uygun bir emniyet sistemi veya taşıma çözümü kullanın. Köpek yolculuğa alışık değilse kısa ve sakin bir yolculukla başlamak gerekebilir.

İlk günlerin en önemli kelimesi: rutin

Köpekler ne olacağını anlamaya yardımcı olan tekrarları sever. Mama, dinlenme, oyun, dışarı çıkma ve uyku saatlerinin mümkün olduğunca öngörülebilir olması yeni köpeğin uyumunu kolaylaştırabilir.

İlk günlerde çok katı bir program oluşturmanız gerekmez. Ancak yaklaşık bir düzeniniz olsun:

Sabah uyanma.

Tuvalet ihtiyacı.

Mama ve su.

Kısa, sakin bir keşif veya yürüyüş.

Dinlenme.

Oyun ya da basit bir eğitim çalışması.

Yeniden dinlenme.

Bu düzen köpeğin gününü anlamlandırmasına yardımcı olur. Yeni bir köpek bütün gün ilgi ve hareket istemeyebilir. Aksine, çok fazla uyarana maruz kaldığında huzursuzlaşabilir.

Köpeğiniz uyurken onu sürekli uyandırmayın. Yavru köpekler ve yeni ortama alışmaya çalışan yetişkin köpekler uzun süre dinlenmeye ihtiyaç duyabilir. Dinlenme, eğitim kadar önemlidir.

Her şeyi aynı gün öğretmeye çalışmayın

İlk günlerde köpeğinize onlarca komut öğretmeye çalışmak cazip gelebilir. Adını öğrenmesi, oturması, beklemesi, tasma ile yürümesi, tuvaletini doğru yere yapması ve yalnız kalabilmesi aynı anda beklenmemelidir.

Önce ilişki kurun.

Köpeğiniz sizin sesinizi, evin kokusunu, günlük hareketlerinizi ve güvenli alanını tanısın. Öğrenme daha sonra da devam eder.

Kısa çalışmalar yapın. Köpek doğru davranışı gösterdiğinde onu sevgi, oyun veya yaşına uygun bir ödülle destekleyin. İstenen davranışı fark edip ödüllendirmek, köpeğe neyi tekrar etmesinin yararlı olduğunu anlatır.

Bağırmak, vurmak, korkutmak veya fiziksel ceza kullanmak güvenli bir eğitim yöntemi değildir. Bu yöntemler köpeğin sizden korkmasına, davranışını gizlemesine veya stresinin artmasına neden olabilir. Çağdaş hayvan davranışı kaynakları, köpek eğitiminde ödüle dayalı ve insancıl yöntemleri önermektedir.

Köpeğiniz bir şeyi yanlış yaptığında önce ortamı düzenleyin. Yerde ayakkabı varsa kaldırın. Çöp kutusu açıksa kapatın. Kablo ulaşılabilir durumdaysa güvenli hâle getirin. Köpeği sürekli hata yapmaya bırakıp sonra cezalandırmak yerine, doğru davranışı kolaylaştırın.

İlk gecenin kusursuz geçmemesi normaldir

Köpeğiniz ilk gece ağlayabilir, dolaşabilir, uyumakta zorlanabilir veya sizi takip edebilir. Bunun nedeni yeni eve alışamaması, yalnız kalma kaygısı, tuvalet ihtiyacı veya gün boyunca yaşadığı yoğunluk olabilir.

Önceden karar verdiğiniz uyku alanını sakin biçimde kullanın. Köpeği bütün gece kucağınızda tutmak veya her ses çıkardığında heyecanlı biçimde yanına gitmek, uzun vadede uyku düzenini zorlaştırabilir. Ancak onu tamamen görmezden gelmek de her durumda doğru değildir.

Önce temel ihtiyaçlarını kontrol edin:

Yavru köpeklerde gece tuvalet ihtiyacı daha sık olabilir. Bu konuda yaşına ve veteriner hekimin önerilerine göre hareket edin. Kaza olduğunda bağırmayın. Sessizce temizleyin ve bir sonraki sefer zamanlamayı daha iyi ayarlamaya çalışın.

Yeni hayatın ilk kuralı

Köpeğiniz eve geldiğinde siz de yeni bir şey öğrenmeye başlarsınız:

Onun nasıl iletişim kurduğunu.

Kuyruğunun hareketini, bakışını, bedeninin gerilip gevşemesini, ne zaman oyuna hazır olduğunu, ne zaman yorulduğunu ve ne zaman yalnız kalmak istediğini zamanla anlamaya başlarsınız.

İyi köpek sahipliği, köpeğin her komutu kusursuz uygulamasıyla başlamaz. Onun ihtiyaçlarını fark etmeye çalışmanızla başlar.

Mert, eve geldikleri ilk akşam kahverengi köpeğe bir isim vermedi. Gün boyunca onu gözlemledi. Köpek su içti, yatağını kokladı, koltuğun altına girdi, sonra çıkıp Mert’in ayaklarının yanına uzandı.

Gece herkes uyumaya hazırlanırken köpek başını kaldırdı. Mert yanına çömeldi ama onu kucağına almadı. Sadece elini yere bıraktı.

Köpek birkaç saniye bekledi.

Sonra burnunu Mert’in avucuna dokundurdu.

Mert gülümsedi.

“Hoş geldin,” dedi.

Köpek henüz adını bilmiyordu. Evdeki bütün odaları tanımıyordu. Mert’in ne zaman mama vereceğini, hangi kapının bahçeye açıldığını veya geceleri nerede uyuyacağını da bilmiyordu.

Ama ilk gün için bilmesi gereken tek bir şey vardı:

Bu evde acele etmek zorunda değildi.

Bölüm özeti

Kaynak notu: